Formativ va summativ baholash: farqi nimada?
Ikki baholash turining maqsadi, vaqti va oʻquvchi oʻzlashtirishiga taʼsiri — amaliy misollar bilan.
Baholash nima uchun kerak?
Baholash — bu shunchaki baho qoʻyish emas, balki oʻquvchining qayerda turgani va keyin nima qilish kerakligini koʻrsatadigan vosita. Toʻgʻri tanlangan baholash turi oʻqitishni yoʻnaltiradi.
Formativ baholash
Formativ baholash oʻquv jarayoni davomida oʻtkaziladi. Uning maqsadi — baho qoʻyish emas, balki oʻquvchiga va oʻqituvchiga teskari aloqa berish: nima oʻzlashtirildi, nimani takrorlash kerak.
Summativ baholash
Summativ baholash bobning yoki chorakning oxirida oʻtkaziladi va oʻzlashtirish darajasini yakuniy qayd etadi. U koʻpincha rasmiy bahoga aylanadi.
| Formativ | Summativ |
|---|---|
| Jarayon davomida | Bosqich oxirida |
| Teskari aloqa uchun | Natijani qayd etish uchun |
| Past xavf | Yuqori ahamiyat |
Eng yaxshi natija ikkalasini muvozanatda ishlatishdan keladi: formativ baholash bilan kuzating, summativ baholash bilan yakunlang.
Amaliyotda qanday qoʻllash mumkin
Ustozona jurnalida har bir baholashni turi boʻyicha ajratib qoʻyish mumkin. Bu oʻzlashtirish dinamikasini aniq koʻrsatadi.
“Baholashning maqsadi — tartibga solish emas, balki oʻquvchini keyingi qadamga yoʻnaltirish.”
Amaliy tartib quyidagicha boʻlishi mumkin:
- Mavzu davomida 2–3 formativ baholash
- Bob oxirida 1 ta summativ baholash
- Chorak yakunida umumiy oʻzlashtirish tahlili
Shu tartib oʻquvchining haqiqiy oʻzlashtirishini koʻrsatadi va yakuniy bahoni adolatli qiladi.